Sonbahar yağışlarıyla doğada çoğalan mantarlar, zehirlenme riskini de beraberinde getiriyor. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hakan Allı, vatandaşları tanımadıkları mantarları tüketmemeleri konusunda uyardı. Anadolu Ajansı'nın haberine göre Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Mantar Araştırma Merkezi'nde Türkiye'nin farklı bölgelerinden toplanan zehirli mantarlar laboratuvar ortamında inceleniyor. Üniversitenin ormanlık alanında öğrencilerle mantar toplayarak zehirli türleri tanıtan Allı, mantar zehirlenmelerinin yağışların arttığı dönemlerde daha sık görüldüğünü söyledi.
BAZI MANTARLAR ÖLÜMCÜL SONUÇLARA YOL AÇABİLİYOR
Türkiye'nin mantar çeşitliliği bakımından zengin olduğunu belirten Allı, mantarların yenilebilir, yenilmeyen ve zehirli olmak üzere üç grupta değerlendirildiğini ifade etti. Bazı zehirli mantar türlerinin insan sağlığı açısından ciddi tehlike oluşturduğunu ve ölümcül sonuçlara neden olabildiğini vurguladı. Halk arasında "köy göçüren" olarak bilinen "Amanita phalloides" türünün son derece tehlikeli olduğunu belirten Allı, tek bir örneğinin bile ölümcül zehirlenmeye yol açabileceğini söyledi. Sonbahar aylarında yörede kanlıca, çıntar ve melki isimleriyle bilinen Lactarius türlerinin de sık görüldüğünü aktaran Allı, bu mantarların pazarlarda ve yol kenarlarında satılabildiğini belirtti. Ancak benzer görünüme sahip zehirli mantar türlerinin de bulunduğuna dikkat çekti. Dünyada 150 binden fazla mantar türü bulunduğunu belirten Allı, Türkiye'nin de mantar çeşitliliği bakımından önemli bir zenginliğe sahip olduğunu dile getirdi. Doğada mantar toplamanın keyifli bir etkinlik olduğunu ancak türleri birbirinden ayırmanın her zaman kolay olmadığını ifade eden Allı, bazı mantarların tanımlanması için uzmanlık gerektiğini söyledi. Hatta bazı türlerin ancak laboratuvar ortamında mikroskopla incelenerek birbirinden ayırt edilebildiğini kaydetti. Vatandaşların tanımadıkları mantarları kesinlikle tüketmemesi gerektiğini vurgulayan Allı, şu uyarıda bulundu: "Doğada bulduğumuz her mantarı kesinlikle denememeliyiz. Bilmediğimiz mantarları tüketmek kötü sonuçlara yol açabilir. Bu konuda uzmanlardan bilgi edinmeli, tanımadığımız doğal mantarlardan uzak durmalıyız." Muğla'nın mantar türleri açısından zengin olduğunu da belirten Allı, köylerde ve ilçelerde vatandaşlara yenilebilir ve zehirli mantarlar hakkında bilgi vermeye çalıştıklarını sözlerine ekledi.
UŞAK İL SAĞLIK MÜDÜRÜ'NDEN YAPAY ZEKA UYARISI
Öte yandan konuyla ilgili bir açıklama da Uşak İl Sağlık Müdürü Doç. Dr. Tarık Acar, yaptı. Vatandaşları özellikle yağışlı havalarda doğadan topladıkları mantarları tüketmemeleri konusunda uyaran Acar, 2025 yılı boyunca kentteki sağlık kuruluşlarına mantar zehirlenmesi şüphesiyle başvuran 187 kişinin tedavi altına alındığını açıkladı. 2026 yılının ilk 10 ayında ise toplam 96 mantar zehirlenmesi vakasının kayıtlara geçtiğini bildirdi. Vakalarda azalma görülmesine rağmen özellikle yağışların arttığı dönemlerde riskin devam ettiğini belirten Acar, mantar zehirlenmelerinin ciddi sağlık sorunlarına neden olabileceğini söyledi. Mantar kaynaklı zehirlenmelerin karaciğer ve böbrek yetmezliğine kadar ilerleyebildiğini belirten Acar, vatandaşların doğadan topladıkları mantarları tüketme konusunda dikkatli olmalarını istedi. Son dönemde vatandaşların doğadan topladıkları mantarların fotoğraflarını yapay zekâ destekli mobil uygulamalara yükleyerek yenilebilir olup olmadığını sorguladığını belirten Acar, bu yöntemin ciddi risk taşıdığına dikkat çekti. Yapay zekâ uygulamalarının yalnızca görsel benzerlik üzerinden tahmin yaptığını ifade eden Acar, mantarların mikroskobik özelliklerinin ve içerdiği zehirli maddelerin bu uygulamalarla belirlenemeyeceğini kaydetti. Birbirine benzeyen mantar türlerinin karıştırılabileceğini vurgulayan Acar, yapay zekânın zararsız olarak tanımladığı bir mantarın ölümcül zehirlenmeye neden olabileceğini belirtti. Acar, "Yapay zekâ yanılabilir, ancak bu hatanın telafisi yoktur. Hiçbir dijital uygulama insan sağlığı ve hayatından daha güvenilir bir referans teşkil edemez" ifadelerini kullandı.
