Üniversiteden yapılan açıklamaya göre, bu yılki teması "Koruyucu Beslenmenin Kalbinde Tam Tahıllar" olarak belirlenen Uluslararası Tam Tahıl Günü'nde tam tahılların özellikle kalp ve damar sağlığının korunmasına katkısı ve hastalıklar ortaya çıkmadan önce sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazanmanın önemi vurgulanıyor. Tahıl tanesinin kepek, ruşeym ve endosperm bölümlerini doğal oranlarında içeren tahıllar "tam tahıllar" olarak belirlenirken, tanenin bütün halde olmasının şart olmadığı belirtiliyor. Öğütülmüş, kırılmış ya da ezilmiş tahıllar da bu bileşenleri koruduğu sürece tam tahıl sayılıyor. Tam buğday, yulaf, esmer pirinç ve tam çavdar bu gruba örnek gösterilirken, geleneksel mutfakların vazgeçilmezi bulgur da günlük beslenmede değerlendirilebilecek seçenekler arasında yer alıyor.
RAFİNE TAHILLAR BESİN DEĞERİNİ KAYBEDİYOR
Rafine etme işleminde kepek ve ruşeymin uzaklaştırılması, tahılın posa, vitamin, mineral ve diğer yararlı bileşenlerini kaybetmesine yol açıyor. Tam tahıllar ise bu bileşenleri bir arada sunuyor. Bilimsel araştırmalar, tam tahıl tüketimi yüksek olan kişilerde kalp ve damar hastalıkları, tip 2 diyabet ve erken ölüm riskinin daha düşük olduğunu gösteriyor. Dünya Sağlık Örgütü de karbonhidratların öncelikle tam tahıllar, sebzeler, meyveler ve kuru baklagillerden sağlanmasını öneriyor.
"ÇOK TAHILLI" İFADESİNE DİKKAT
Tüketicilerin en sık yanıldığı nokta ise ambalajlar oluyor. Bir ekmeğin koyu renkli olması ya da ambalajında "çok tahıllı" yazması, tek başına tam tahıllı olduğu anlamına gelmiyor. Çok tahıllı bir ürün birden fazla tahıl içerebiliyor ancak bu tahılların tamamı rafine edilmiş olabiliyor. Kepek eklenmiş olması da ürünün tahıl tanesinin tüm bileşenlerini içerdiğini göstermiyor. Söz konusu alanda ortak tanımlar da önem kazanıyor. 2026'da yayımlanan ISO 20810 standardı, tam tahılın tanımı ve tam tahıllı ürünlerin etiketlenmesi için uluslararası ölçütler getiriyor. Açık ve anlaşılır etiketler, tüketicilerin doğru ürünü tanımasını ve bilinçli seçim yapmasını kolaylaştırıyor.
TAM TAHIL TÜKETİMİNİ ARTIRMAK İÇİN ÖNERİLER
Tam tahıl tüketimini artırmak için alışılmış yemek düzenini bütünüyle değiştirmek gerekmiyor. Beyaz ekmek yerine tam buğday ekmeği seçmek, bazı öğünlerde beyaz pirinç pilavı yerine bulgur ya da esmer pirinç kullanmak, kahvaltıda sade yulafa yer vermek ve makarnada tam tahıllı seçenekleri tercih etmek uygulanabilir adımlar arasında gösteriliyor. Amaç, sofraya fazladan yiyecek eklemek değil, tüketilen rafine tahılların bir bölümünü tam tahıllarla değiştirmek olarak ifade ediliyor. Porsiyonların ise kişinin yaşına, fiziksel aktivitesine ve ihtiyaçlarına göre düzenlenmesi gerekiyor.
"TAHILLAR SOFRALARIN HEMEN HER ÖĞÜNÜNDE YER ALIYOR"
Açıklamada görüşlerine yer verilen Haliç Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik İngilizce Bölüm Başkanı Doç. Dr. Ahmet Murat Günal, tahılların, ekmekten pilava kadar sofraların hemen her öğününde yer alabildiğini belirtti. Ne kadar tahıl tüketildiği kadar hangi tahılın tüketildiğinin de önemli olduğunu aktaran Günal, "Tam tahıllar, rafine tahıllarda kaybolan posa, vitamin ve mineralleri bir arada sunarak kalp ve damar sağlığının korunmasına katkı sağlıyor. Bu yılın teması da sağlıklı beslenme alışkanlıklarını hastalıklar ortaya çıkmadan kazanmamız gerektiğini hatırlatıyor." ifadesini kullandı.
DENGELİ BESLENMENİN BİR PARÇASI OLMALI
Haliç Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik İngilizce Bölümünden Dr. Öğr. Üyesi Kardelen Büşra Ege Gündüz de tüketilen tahılın türünün, beslenmenin kalitesini doğrudan etkilediğine dikkati çekti. Tam tahılların tek başına bir çözüm olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Gündüz, "Tek bir besinin hastalıkları önleyeceği düşünülmemeli. Tam tahıl tüketimi, sebze, meyve, kuru baklagil ve sağlıklı yağ kaynaklarını içeren dengeli bir beslenmenin parçası olarak ele alınmalı. Karbonhidrat içeren besinleri değerlendirirken yalnızca miktarlarına değil, kaynaklarına ve besin değerlerine de bakmak gerekiyor." değerlendirmesini yaptı. Gündüz, tam tahılların toplum beslenmesindeki yerinin güçlenmesi için bu besinlere erişimin de kolaylaştırılması gerektiğine işaret ederek, "Okullarda, üniversitelerde ve iş yerlerindeki yemek hizmetlerinde tam tahıllı seçeneklerin sunulması, beslenme eğitimiyle desteklendiğinde sağlıklı alışkanlıkların yaygınlaşmasına katkı sağlar. Koruyucu beslenme, günlük yaşamda sürdürülebilen seçimlerle güçlenir. Sofrada tam tahıllara yer açmak da bu seçimlerden biri." değerlendirmesinde bulundu.



